Recension mbi librin: Mjeshtria e kuptimit nga poeti turke Abdurrahim Karakoç.

Të hysh në botën poetike të Abdurrahim Karakoçit do të thotë të pranosh një ftesë për të ecur zbathur mbi prushin e një dashurie që nuk shuhet dhe mbi tehun e një drejtësie që nuk bën kompromis. Ky poet, i lindur në Kahramanmarash, nuk është vetëm një emër në listën e gjatë të letërsisë turke, ai është zëri i kuptimit që flet përmes njeriut, është njeriu që kërkon hyjnoren në çdo grimcë të pluhurit të jetës. Vlera e tij qëndron në faktin se ai nuk e mësoi poezinë nga librat, por e trashëgoi si një kod gjenetik nga gjyshi dhe babai, duke e shndërruar vargun në një mjet ekzistencial ku mishi dhe shpirti bëhen një. Karakoçi nuk ishte një poet i salloneve të famës, por një njeri i thjeshtë, një llogaritar që doli në pension, i cili pasurinë e vetme shpirtërore ua la trashëgimtarëve si një pasuri që nuk shterohet kurrë.

Në këtë përmbledhje, poezia nuk vjen si një argëtim estetik, por si një akt rebelimi dhe dorëzimi të njëkohshëm. Filozofia e Karakoçit është e ndërtuar mbi shtyllat e “Hakut” (të Vërtetës Hyjnore) dhe “Mihribanit” (dashurisë njerëzore që kthehet në simbol universal). Për Karakoçin, çdo njeri ka një Mihriban të tij , një emër që mund të mos jetë i vërtetë, por që përfaqëson atë dashuri të dëlirë dhe të pafajshme që e bën njeriun të shkruajë poezi edhe tridhjetë vjet pasi koha ka ngrirë. Analiza filozofike e brendësisë së këtyre vargjeve na zbulon një botë ku dualizmi mes materializmit dhe shpirtërores zgjidhet përmes vuajtjes. Ai shkruan se “dashuria s’mjafton”, sepse jeta kërkon materie, kërkon dasmë e gosti , por shpirti i poetit e di se kjo është vetëm një “lojë e zbrazët e dëfrimit pa mend”. Ky tension mes reales dhe ideales është ai që e mban vargun e tij të tensionuar si një tel sazi që lëshon tinguj malli.

Vlera e këtij botimi rritet akoma më shumë falë punës së përkthyeses Fatjona Bajraj, e cila ka marrë përsipër misionin e vështirë të sjelljes së kësaj fryme në gjuhën shqipe. Përkthimi i Karakoçit nuk është thjesht një bartje fjalësh, por një transferim i “ahut” (psherëtimës) në ndjeshmërinë shqiptare. Bajraj ka arritur të ruajë “muzikalitetin e dhimbjes” që karakterizon autorin, duke i qëndruar besnike besimit që i dha familja e poetit, veçanërisht djali i tij Türk Islam Karakoç. Ky bashkëpunim ka bërë të mundur që shqipja të flasë me zërin e një njeriu që i thotë “Selam Azrailit” (engjëllit të vdekjes) me të njëjtën qetësi siç i thotë selam foshnjës që vjen në jetë. Është një urë komunikimi mes dy kulturave që ndajnë të njëjtën histori të vuajtjes dhe të njëjtën etje për të vërtetën.

Në rrafshin e mendimit, poezitë e Karakoçit janë një meditim i gjatë mbi vdekjen si lindje e dytë. Ai thotë: “Dje dhe një herë kam lindur dhe kam vdekur “, duke sugjeruar se njeriu përsoset përmes cikleve të dhimbjes. Filozofia e tij nuk është nihiliste, ajo është thellësisht teiste dhe besimtare. Ai e kërkon Allahun në rrahjen e gjakut në damar, në erën që fryn dhe në shkëlqimin e syve të gazelës. Kjo qasje nuk është një religjiozitet i ftohtë, por një “Përmendje e Allahut” që buron nga çdo grimcë e natyrës. Për poetin, bota është një “muze kukullash” dhe një “pazar robotësh” , ku njeriu i virtytshëm duhet të mbetet jashtë, duke vrapuar i etur për drejtësi. Kjo është thirrja e tij etike: të pështysh lavdinë e rreme dhe të mbrosh hakun e të varfrit.

Vepra që keni në dorë është një pikturë e të padukshmes. Karakoçi na kujton se “të jesh i ndershëm është e lehtë… të mbetesh i ndershëm është e vështirë”. Përmes kësaj përmbledhjeje, ne nuk njohim vetëm një poet të huaj, por zbulojmë pjesë të fshehura të vetes sonë. Gjuha e tij, e kthyer në shqip me një ndjeshmëri të lartë, na fton të ulemi në “hanin” e tij dhe të pushojmë pak nga rruga e gjatë e kurbetit të kësaj jete, duke kuptuar se, në fund të fundit, “shpresat mbetën larg… lëreni të mbeten”, sepse e rëndësishme është që kemi ecur drejt dritës. Ky libër është një testament i shpirtit që digjet në ujërat e veta, një dëshmi se poezia e vërtetë nuk vdes kurrë, ashtu siç nuk vdes Mihribani që secili prej nesh mban brenda vetes.

                                                                                                                                    Fani